wtorek, 25 sierpnia 2015

Białka w organizmie człowieka

Dziś mam dla Was kolejny post dotyczący zdrowego odżywiania, a mianowicie zajmę się tematem białka, które jest podstawowym elementem wszystkich tkanek w organizmie człowieka oraz takich związków jak np. enzymy, hormony i przeciwciała. Stanowi średnio 15% masy ciała. Białko zbudowane jest z aminokwasów, których jest około dwadzieścia, z czego osiem zawartych jest w białku pochodzenia zwierzęcego i są one nazywane egzogennymi, a inaczej niezbędnymi. Organizm człowieka nie potrafi gromadzić białka na zapas w związku z tym ważne jest to, by nie brakowało go w codziennej diecie.


Zapotrzebowanie:

Zapotrzebowanie na białko zależy od masy ciała, poziomu aktywności fizycznej i wieku. Mężczyźni potrzebują więcej białka (56 g) niż kobiety (46 g). Nastolatki potrzebują 52 g, natomiast dzieci 10 g.
Dobrym sposobem określenia ilości potrzebnego białka jest pomnożenie masy ciała przez 0,8. Jeśli ktoś waży 65 kg, to jego zapotrzebowanie na białko wynosi 52 g (65 x 0,8).
Udział kaloryczny białka w diecie powinien stanowić 10 -35%wszystkich kalorii spożywanych w ciągu dnia. Czym większa aktywność fizyczna tym więcej białka potrzebuje organizm. Dla osób intensywnie uprawiających sport ilość białka może wynosić więcej niż zalecane 0,8 g na każdy kilogram masy ciała. W takim przypadku ta ilość może wynosić do 2 g białka na kilogram masy ciała. Dlaczego, aż tak dużo? Ponieważ uprawiając intensywnie sport potrzebujemy więcej białka w celu odbudowy naszych mięśni. 
Najważniejsze funkcje:

- jest podstawowym składnikiem płynów ustrojowych: krwi, płynu śródtkankowego i mleka,

- jest niezbędnym materiałem do budowy nowych tkanek oraz do odbudowy tych, które są już zużyte,
- przy spalaniu 1 g białka powstają 4 kcal o oznacza, że są źródłem energii,
- jest materiałem do biosyntezy hormonów białkowych,
- jest współodpowiedzialne za odtruwanie organizmu.


Źródła białka:

Największym źródłem białka są jaja, mleko, nasiona  strączkowe i mięso. Jeśli chodzi o te ostatnie to najlepsza jest wołowina, ale warto wiedzieć, że nie można spożywać mięsa  w zbyt dużych ilościach gdyż zawiera tłuszcze nasycone, które są szkodliwe dla zdrowia. Dlatego warto wybierać chude kawałki mięsa i niezbyt duże.


Białka dzielimy na proste i złożone.


Białka proste:




  • albuminy: to takie, które są rozpuszczalne w wodzie i rozcieńczonych roztworach soli. Możemy je znaleźć między innymi w mleku, jajach, nasionach roślin strączkowych (groch) i zbóż (jęczmień, żyto i pszenica),
  • globuliny: rozpuszczalne w rozcieńczonych roztworach soli obojętnych, ale nie w wodzie. Do tych należą immunoglobuliny odpowiedzialne za odporność organizmu, globuliny surowicy krwi, globulina mleka, miozyn mięśni i tyreoglobulina (hormon tarczycy). Szybko podlegają ścięciu. 
  • gluteliny: rozpuszczalne w rozcieńczonych roztworach kwasów i zasad. Są obecne w nasionach roślin dwuliściennych i ziarnach zbóż.
  • prolaminy (gliadyny): rozpuszczalne w 70-80% alkoholi. Występują wyłącznie w ziarnach zbóż.
  • skleroproteiny: dostępne wyłącznie w organizmach zwierzęcych (kolagen, elastyna i keratyna). 
  • histony: to białka jąder komórkowych, które występują w połączeniach z kwasami nukleinowymi tworząc nukleoproteidy. 
  • protaminy: są silnie zasadowe i są obecne w plemnikach ryb.
Białka złożone:
  • chromoproteidy: 
  • fosfoproteidy
  • nukleoproteidy
  • lipoproteidy
  • glikoproteidy
  • metaloproteidy


Białko pełnowartościowe 

Białko pochodzenia zwierzęcego charakteryzuje się większą wartością biologiczną niż białko roślinne, ubogie w jeden lub kilka niezbędnych aminokwasów. Najbardziej optymalne pod względem składu aminokwasowego jest białko całego jajka. Brak choćby jednego aminokwasu egzogennego determinuje nie możność wchłonięcia białka.

Aminokwasy niezbędne (egzogenne):

1) Walina
2) Leucyna
3) Izoleucyna
4) Treonina
5) Metionina + cysteina
6) Fenyloalanina + tyrozyna
7) Tryptofan
8) Lizyna

Aminokwasy endogenne:

1) Alanina
2) Arginina
3) Glicyna
5) Histydyna
6) Kwas asparaginowy
7) Kwas glutaminowy
8) Prolina
9) Seryna



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz